Prema najnovijim prognozama portala Severe Weather Europe, potvrđeno je iznenadno stratosfersko zagrijevanje (nagli porast temperature u stratosferi tokom zime) sredinom februara, koje će snažno destabilizovati polarni vrtlog, ogromni rezervoar hladnog vazduha iznad Arktika i značajno poremetiti uobičajene zimske obrasce na sjevernoj hemisferi. Riječ je o rijetkoj pojavi u atmosferi, tokom koje temperature u stratosferi, na visini od oko 30 kilometara, naglo rastu i do 40 stepeni iznad prosjeka.
Takvo naglo zagrevanje dovodi do slabljenja, izduživanja ili čak cijepanja polarnog vrtloga. Kada je on snažan, arktička hladnoća ostaje „zaključana“ na sjeveru, pa su zime u umjerenim geografskim širinama, poput Evrope, SAD i Kanade, blaže. Međutim, kada se vrtlog poremeti ili raspadne, hladan vazduh počinje da se spušta ka jugu, donoseći talase ekstremne hladnoće, snijeg i jake oluje.
U ovom slučaju, SSW bi trebalo da započne oko 15. februara, uz slabljenje stratosferskih vjetrova i deformisan, izdužen polarni vrtlog pod pritiskom snažnih visokopritisnih sistema. Modeli ECMWF i GFS ukazuju na njegovo razdvajanje na dva dijela – jedan koji se pomjera ka Severnoj Americi i drugi ka Aziji.
Dodatnu složenost donosi sudar sa Madden–Julijanovom oscilacijom (MJO), velikim tropskim atmosferskim talasom koji se kreće ka istoku i utiče na pritisak, vjetrove i padavine u nižim slojevima atmosfere. MJO trenutno stvara protivtežu, jer snažan mlazni tok i visok pritisak iznad severnog Pacifika privremeno sprečavaju spuštanje hladnoće iz stratosfere ka površini, naročito iznad Sjeverne Amerike. Zbog toga se očekuje da će sredinom februara, između 15. i 20, delovi SAD i Kanade imati temperature iznad prosjeka.
Ipak, ovaj efekat neće dugo trajati. Kako se MJO talas bude pomjerao dalje, veza između stratosfere i troposfere ponovo će se uspostaviti, što će otvoriti put novim prodorima arktičkog vazduha krajem februara i početkom marta.
Što se Evrope tiče, prognoze ukazuju na početni prodor hladnoće nad sjeveroistočnim dijelom kontinenta, uz širenje ka sjeverozapadu, uključujući Veliku Britaniju, Irsku i sjeverne dijelove centralne Evrope, sredinom februara. Atlantski sistemi niskog pritiska ograničiće širenje hladnoće ka zapadu. Krajem februara i početkom marta očekuju se hladnije anomalije nad severom, sjeveroistokom i dijelovima centralne Evrope, dok će jugozapad kontinenta ostati blaži pod uticajem stabilnog visokog pritiska.
Meteorolozi naglašavaju da je reč o retkom „sudaru titana“ između stratosferskog zagrijevanja i MJO-a, što prognoze čini posebno izazovnim. Predstoji promenljiv period, sa kratkotrajnim blažim uslovima u Sjevernoj Americi, nakon kojih bi mogli uslijediti novi, snažni talasi hladnoće, prenosi “Večernji“.