Specijalni slučaj: Vitinka-eksploatacija vode bez koncesionog ugovora

Voda- najveće blago prirode i jedan od najznačajnijih strateških resursa u svijetu. Mnogi je nazivaju naftom 21.vijeka, a prema riječima nekih stručnjaka, to je energent zbog kojeg će se u budućnosti voditi ratovi.

BUKA tim / 15. Juli 2015

Stoga ne čudi što su mnoge kompanije pohrlile da eksploatišu mineralnu vodu.

Prema informacijama do kojih je BUKA došla, kompanija Vitinka iz Kozluka i njeno zavisno preduzeće “Vitinka eksploatacija” d.o.o. vrše eksploataciju i flaširanje mineralne vode “Vivia”, bez ugovora o koncesiji.

Tačnije, ugovor između kompanije “Vitinka eksploatacija” i Ministarstva privrede, energetike i rudarstva, istekao je 21.07.2008.godine i do danas nije zaključen novi ugovor.

Ovo se navodi u dokumentu “Informacija o realizaciji ugovora u koncesijama u oblasti energetike i rudarstva” koju je resorno ministarstvo predstavilo Vladi Republike Srpske.

U dokumentu koji ima vise od 150 strana, problem s Vitinkom naziva se Specijalnim slučajem, zbog kojeg Republika Srpska trpi višestruku štetu. Iza kompanije Vitinka stoji Zoran Stevanović, načelnik opštine Zvornik i jedan od najistaknutijih članova vladajućeg SNSD-a. Spominjan je i kao kandidat za predsjednika Vlade Republike Srpske.

SEDAM “MRŠAVIH” PREGOVARAČKIH GODINA

Vitinka eksploatacija, zavisno preduzeće koje djeluje u okviru kompanije Vitinka a.d. dobila je 2006. godine koncesiju za istraživanje malomineralne vode na izvorištu Banjica, koje se nalazi u opštini Milići, na period od dvije godine.

 

 

 

Ova odluka Vlade Republike Srpske, na čijem čelu je tada bio Milorad Dodik, nosi oznaku 04/1-012-1542/06, a objavljena je u Službenom glasniku Republike Srpske, broj 72, od 26.jula 2006.godine.  Već 2007. godine potpisan je aneks ugovora koji je koncesionaru dao mogućnost eksploatacije mineralne vode uz koncesionu naknadu od 3,5% na ukupan bruto prihod.

Iako je Vitinka tražila produžetak saradnje i sklapanje novog ugovora, do današnjeg dana on nije potpisan, što praktično znači da kompanija Vitinka već sedam godina nelegalno eksploatiše tu vodu. Na ovaj način Vitinka uzurpira tuđu nekretninu i prirodno bogatstvo, što predstavlja krivično djeo koje je definisano i Krivičnim zakonom Republike Srpske, napominje izvor BUKE iz Vlade Republike Srpske.

Pregovori između Vlade RS (resornog ministarstva i Komisije za koncesije) sa kompanijom VItinka su “zapeli” nakon urađene studije ekonomske opravdanosti. Predstavnici Republike Srpske su zaključili da je koncesiona naknada od 3,5% suviše mala, posebno zbog činjenice da se radi o transfernom preduzeću, koje je kasnije tu vodu prodavalo svojoj matičnoj firmi. Praktično, koncesiona naknada se obračnavala samo na dobit kompanije “Vitinka eksploatacija”, koja je bila nerealno mala u odnosu na stvarnu vrijednost. Umjesto toga, predstavnici RS novim prijedlogom ugovora (akt broj 05.09/310-413-1/08) su insistirali da se koncesiona naknada obračunava 5 KM po metru kubnom eksploatisane vode, te da se novi koncesioni ugovor zaključi sa matičnim preduzećem Vitinka a.d. Kozluk. Iako je druga strana dala formalni pristanak na ovaj ugovor, on do dana današnjeg “zbog tromosti sistema” nije potpisan.

 


 

Komisija za koncesije je tek u septembru 2011. godine dostavila svoje mišljenje u kojem je navela da kompanija Vitinka i dalje vrši eksploataciju mineralne vode bez ugovora o koncesiji i da se zato ne uplaćuje naknada u budžet Republike Srpske. O Vitinci Vlada RS raspravlja tek šest mjeseci kasnije (na 56.redovnoj sjednici koja je održana 08.marta 2012.godine), te  u Zaključku broj 04/1-012-2-50/12 zadužuje kontrolne organe (Poresku upravu i Republičku upravu za inspekcijske poslove) da prekontrolišu potrošnju, obračun i uplatu naknada. Poreska uprava je zaključila da je Vitinka od 01.01.2009. do 31.03.2012. ispravno (?!) obračunavala i plaćala koncesionu naknadu (Ostaje pitanje šta znači ispravno uplaćivanje ako ne postoji ugovor- prim.aut.).

 

 

Republička uprava za inspekcijske poslove u više navrata je izvještavala Ministarstvo industrije i energetike o količinama vode koja je uzeta sa izvorišta Banjica, ali ni u jednm aktu nije konstatovala da se vrši nelegalna eksploatacija, stoji u informaciji ovog ministarstva.

Kapacitet Fabrike vode “Vivia” je oko 7.000 flašica po satu.

Vlada Republike Srpske je tek prije mjesec dana, na 24.sjednici održanoj 04.06.2015. kao 19. tačku dnevnog reda imala “Razmatranje Prijedloga rješenja o dodjeli koncesije za eksploataciju pitke vode na ležištu „Banjica“, opština Milići”, međutim, saopštenje poslije održane sjednice ne sadrži informaciju da li je prijedlog usvojen. BUKA saznaje da je Vlada RS ipak dala saglasnost, te da će ugovor u narednih par dana potpisati ministar industrije energetike i rudarstva, Petar Đokić.

S druge strane, u Vitinci nam je rečeno da kompanija ima ugovor o koncesiji.

Što se tiče koncesione naknade, navode da je  uplaćuju po osnovu Zakona, Pravilnika Ministarstva privrede, energetike i rudarstva, i Ugovora o koncesiji.


UPOZORAVANO VIŠE PUTA, MEĐU “CRNIM OVCAMA” BIVŠI NAČELNIK MILIĆA

Hronologija događaja pokazuje da su mnogi u sistemu bili upoznati s ovom situacijom, te je na ovaj način Republika Srpska oštećena za milionski iznos jer VITINKA koncesionu naknadu i dalje uplaćuje prema odredbama ugovora koji je istekao 2008. Komisija za koncesije RS u svojim godišnjim izvještajima koje dostavlja poslanicima Narodne skupštine Republike Srpske redovno navodi da nerazjašnjena situacija sa Vitinkom i još nekoliko preduzeća traje predugo.

 

 





Jedan od prvih ljudi koji su progovorili na temu Vitinke je sada već bivši načelnik opštine Milići, Živojin Jurošević. Jurošević je 14.maja 2013 godine na sjednici Skupštine opštine rekao da “očekuje od Vlade Republike Srpske i resornog ministarstva da u što skorije vrijeme regulišu pitanje koncesionog ugovora sa Fabrikom vode „Vivia“ jer velike štete trpi i opština Milići jer se u opštinsku kasu ne slijeva koncesiona naknada


„Mi dobijamo ugovor o koncesiji koji napravi Vlada Srpske i resorno ministarstvo sa firmom koja se bavi eksploatacijom mineralnih sirovina.

Lično sam najmanje sedam, osam puta upozoravao Vladu i resorno ministarstvo, pisao ‘Vitinki’, i pitao zašto se ne potpisuje koncesioni ugovor. Očekujem odgovor, a ove sedmice ću ići u Banjaluku da vidim u čemu je problem“, rekao je tada  Jurošević , odgovarajući na pitanje opozicionih odbornika zašto opština nije ostvarila prihod od koncesione naknade za eksploataciju vode.

Na istoj sjednici, obornik SDS-a Bojan Vuković podsjetio je odbornike da Fabrika vode „Vivia“ u Raševu posluje uspješno u okviru zvorničke Kompanije „Vitinka“.

„Ugovor o koncesiji za istraživanje mineralne vode zaključen je 2007. godine i on se obično zaključuje na godinu dana. Poslije toga slijedi zaključivanje ugovora o eksploataciji, obično na period od 20 do 30 godina. Po osnovu koncesione naknade mi bi imali prihod od 150.000 do 200.000 KM, što za naš budžet nije zanemariv iznos“, istakao je Vuković.

Kompanija Vitinka je na naše pitanje o uplaćivanju naknade opštini Milići odgovorila da redovno uplaćuje koncesionu naknadu, što se može vidjeti iz izvoda i inspekcijskih izvještaja.

Jurošević, koji je prije samo 15-ak dana opozvan na referendumu, poslao je više dopisa, kako Ministarstvu industrije, tako i Republičkom pravobranilaštvu. BUKA nezvanično saznaje da je ovim potezom Jurošević ušao u sukobe sa lokalnim moćnicima, te  izgubio povjerenje SNSD-a, da bi na koncu bio raspisan referendum o njegovom opozivu.

STEVANOVIĆ I VITINKA- JEDNA PRIČA SA MNOGO POVEZANIH LIKOVA

Fabrika mineralne vode i bezalkoholnih pića „VITINKA“, osnovana je 1974.godine u sastavu tada egzistirajuće firme “Velepromet” Zvornik. Sredinom 2001.godine (22.06.2001) nakon procesa privatizacije, upisana je promjena oblika svojine i promjena oblika organizovanja, pa preduzeće dalje posluje pod nazivom: “FABRIKA MINERALNE VODE I BEZALKOHOLNIH PIĆA „VITINKA“A.D. KOZLUK.

Iza priče o kompaniji Vitinka krije se ime Zorana Stevanovića, načelnika opštine Zvornik i visokopozicioniranog člana vladajućeg SNSD. 

 

 



Stevanović, koji ne krije da je jedan od većih biznismena u Republici Srpskoj i BiH, vlasnik je i suvlasnik u nekoliko preduzeća. Od 2002.godine, do 2007. bio je predsjednik Upravnog odbora i većinski vlasnik kompanije. Stevanović je već 2007.godine prodao 24,9 posto Vitinke beogradskom biznismenu  Dragoljubu Lekiću za 3,95 miliona KM (2 miliona evra). On je samo dva mjeseca ranije postao načelnik opštine Zvornik, nakon vanrednih izbora. Lekić je na ovaj način postao najveći dioničar u Vitinci, ali poslovni svijet je bio začuđen nerealno niskom cijenom prodaje jer je u tom trenutku tržišna vrijednost Vitinke bila veća od 24,6 miliona KM. To znači da je Stevanović ovom prodajom trebalo da dobije još najmanje dva miliona KM.

Istovremeno, još jedan beogradski biznismen Mirko Cvjetinović , koji je u tom trenutku bio potpredsjednik Vitinke kupio je 13,9 % akcija od Drina Komerca, za 2,2 miliona KM (1,2 miliona evra). Prije ove kupovine, Cvjetinović je bio vlasnik 10 % vlasništva.

Danas, osam godina kasnije, ni Cvjetinović ni Lekić ne nalaze se među imenima dioničara. Kao najveći dioničar se već nekoliko godina pojavljuje firma iz Banjaluke, znakovitog imena “Sinovi i oci d.o.o.”. Osnivač firme koja je imala osnivački kapital od 2.000 KM je Todor Panić iz Banjaluke, bivši pomoćnik direktora Republičke uprave za imovinsko-pravne odnose, koji je u isto vrijeme bio i šef područne jedinice Banjaluka, te vlasnik dva geodetska preduzeća! Ovo preduzeće je već 2011.godine završilo preuzimanje Vitinke, a u Upravnom odboru koji je prihvatio ponudu za preuzimanje, funkciju predsjednika u tom trenutku je imao Todor Panić, a potpredsjednik je bio Zoran Stevanović.

CIMERI S FAKULTETA


O poslovnoj vezi s Panićem, Stevanović je u intervjuu za magazine RESPECT prije dvije godine izjavio:  ''U struci sam radio samo tri godine. Na neki način i danas sam vezan za profesiju, jer sa cimerom sa fakulteta Todorom Panićem imam zajedničku firmu iz geodezije. On je tu operativac, ja sam samo njegov dobar drug. Možda bih se bavio još tom strukom, da je ostalo ono ‘srećno vrijeme’. Početkom nemilih događaja 1992. godine otišao sam u druge vode.”



Sjedište firme “Sinovi i oci” nalazi se na adresi V Kozarske brigade br 18. Na istoj adresi, nalazi se još nekoliko preduzeća koja se nalaze u vlasništvu Stevanovića i Panića: Krajinapremjer, Geoinženjering, Viva office & home (Preduzeće za distribuciju vode u galonima za aparate za vodu)… Ipak, mnogi zaposlenici Vitinke, a i poznavaoci poslovnih prilika navode da iza cijelog posla stoji načelnik Zvornika, a da je Panić samo glavni operativac i “pokrivač” sveprisutnog Stevanovića.

Preduzeće Sinovi i oci d.o.o. Banjaluka povećalo je ove godine vlasničko učešće u preduzeću Vitinka za dodatnih oko 19,5 posto, nakon transakcije objavljene 26. maja na Banjalučkoj berzi. Preduzeće Sinovi i oci, koje je posjedovalo 62,5 posto akcija u Vitinci, sada ima 81,98% akcija.
Paket dionica prodao im je Stevan Radić, koji je sa 19,47 posto akcija bio drugi najveći akcionar Vitinke. Transakcija je koštala 1.021.900,80 KM.
Drugi najveći dioničar Vitinke sada je Zoran Stevanović sa 7,08 procentualnog učešća, a treći Fond za restituciju RS sa 3,17%. Panić je trenutno generalni direktor preduzeća Vitinka.

Početkom prošle godine protiv njega je MUP Republike Srpske podnio izvještaj o počinjenom krivičnom djelu u kojem je zajedno sa Tihomirom Gligorićem, Neđom Ilićem, Draganom Macanovićem, Snježanom Đekić, Goranom Ašonjom i Zdravkom Kudrom osumnjičen za krivično djelo zloupotreba službenog položaja i zloupotreba ovlašćenja u privredi.

Izvještaj je podnesen protiv sedam lica zbog postojanja osnova sumnje da su od 2008. do 2012. počinili krivična djela u namjeri da “Geoinžinjeringu” Banjaluka pribave protivpravnu imovinsku korist od 399.999 KM na štetu Republičke uprave za geodetske i imovinsko-pravne poslove.

Ipak, protiv odgovornih u Vitinki još uvijek niko nije podigao prijavu zbog nelegalne eksploatacije vode.

 

 

 


Buka preporuka

Društvo

Najnovije

Posmatrajte događaje izbliza.

Prijavite se na naš Newsletter.