Republika Srpska će u ponedjeljak, 23. februara, po treći put ove godine tražiti nova zaduženja putem aukcije trezorskih zapisa. Planirani iznos emisije iznosi 60 miliona KM s rokom dospijeća od tri mjeseca, a stvarni iznos biće poznat nakon zaključenja aukcije po jedinstvenoj ravnotežnoj cijeni.
Ovo je nastavak intenzivne zaduživačke politike RS, jer su sva do sada tri zaduženja realizovana samo u februaru. Prva aukcija 3. februara, planirana za 20 miliona KM, premašila je očekivanja i prikupila 26,5 miliona KM, dok je ukupni interes investitora dostigao 36,3 miliona KM. Najniža kamatna stopa iznosila je 2,0483%, a najviša 3,9%, dok je jedinstvena ravnotežna kamatna stopa bila 3,6118%.
Pored trezorskih zapisa, Vlada RS posegnula je i za kreditom kod privatne banke u Srbiji – “Alta banka” a.d. Beograd. Kredit je odobren na 24 mjeseca po fiksnoj kamatnoj stopi od 5,5% godišnje, sa periodom raspoloživosti od jednog mjeseca.
Budžet RS za 2026. iznosi oko 7,4 milijarde KM, dok ukupno planirano zaduženje dostiže približno 1,69 milijardi KM. Više od jedne petine budžeta oslanja se na nova zaduženja, a oko 1,2 milijarde KM planirano je iz inostranih izvora kroz emisiju obveznica i kredite.
Podaci o kretanju zaduženja pokazuju da rekordno planirano zaduženje u 2026. godini nije izolovan slučaj, već nastavak dugoročnog trenda. Primici od zaduženja porasli su sa 636 miliona KM u 2021. godini na oko 1,69 milijardi KM u 2026., što predstavlja rast od približno 166 odsto. Istovremeno, izdaci za otplatu dugova povećani su sa 689 miliona KM na oko 1,63 milijarde KM, odnosno za više od 136 odsto. Grafički prikazi pokazuju da se primici od zaduženja i izdaci za otplatu dugova gotovo preklapaju, naročito od 2023. godine.
Rast prihoda od PDV-a i ukupnih budžetskih prihoda ne prati tempo zaduženja. Analitičari upozoravaju da ovakav model omogućava kratkoročnu stabilnost, ali po cijenu dugoročne fiskalne održivosti, a teret snose budući budžeti i građani.
„Ovim modelom se održava određeni nivo socijalnog mira, ali taj mir se finansira dugom. To nije razvojna politika, već kratkoročno odlaganje problema“, istakla je političarka i ekonomistkinja Jelena Trivić i dodala: „Ako se nastavi ovakav odnos prihoda i zaduženja, suočićemo se sa slabim rastom, visokim pritiskom na budžet i rastućom zavisnošću od duga, što dugoročno nije održivo“.