Vršilac dužnosti generalnog direktora preduzeća Željeznice Republike Srpske, Dragan Zelenković, uputio je krajem februara alarmantno pismo javnosti koje više liči na objavu vanrednog stanja nego na poslovni izvještaj. Zelenković otvoreno upozorava da se preduzeće suočava s egzistencijalnim problemima koji bi mogli trajno ugasiti stabilnost hiljada radnih mjesta u Republici Srpskoj. Razlog za ovaj crni scenario leži u dramatičnom prekidu teretnog saobraćaja, koji je decenijama bio jedina čvrsta tačka u poslovanju firme.
Željeznice Republike Srpske gube strateške partnere
Kriza je započela gašenjem proizvodnje u Koksari Lukavac, što je direktno smanjilo godišnji prihod koji ostvaruju Željeznice Republike Srpske za pet miliona KM. Ipak, pravi udarac uslijedio je kada je kompanija Nova Željezara Zenica obustavila transport rudnog materijala na strateškoj relaciji Omarska–Zenica. Podaci otkrivaju razmjere ove katastrofe: prekidom saradnje sa zeničkom čeličanom, izgubljen je transport 1,4 miliona tona robe godišnje, što je donosilo približno 19 miliona KM prihoda.
Ovaj gubitak praktično znači da je 60 odsto ukupnog teretnog saobraćaja preduzeća nestalo. Od 2. marta, željeznički sektor u RS funkcioniše bez segmenta koji je održavao poslovnu bilansu, što direktor Zelenković ocjenjuje kao situaciju koja može imati katastrofalne posljedice po cijeli privredni sistem.
Akumulirani gubitak i finansijski izvještaji Željeznica Republike Srpske
Dugoročni finansijski izazovi godinama prate poslovanje, a Željeznice Republike Srpske karakteriše visoka troškovna struktura i konstantni negativni rezultati. Prema najnovijim izvještajima, akumulirani gubitak preduzeća dostigao je nevjerovatnih 312 miliona KM. Samo u prvom kvartalu 2025. godine zabilježen je minus od 10,5 miliona KM, dok je ukupni rashod u 2024. godini iznosio preko 84 miliona KM.
Iako se restrukturiranje pokušava sprovesti kroz kreditnu podršku, situacija je i dalje kritična. Dokumenti Vlade potvrđuju da krediti Svjetske banke od preko 51 milion eura služe za proces reformi, ali taj dug ostaje ogroman teret. Modernizacija pruga, iako planirana, zahtijeva kapital koji preduzeće trenutno nema.
Stanje u Federaciji BiH i uticaj na Željeznice Republike Srpske
Simultano sa problemima u Srpskoj, Željeznice Federacije BiH takođe trpe gubitke zbog smanjene proizvodnje u industrijskim centrima poput Lukavca i Zenice. Dok se u Republici Srpskoj strahuje za radna mjesta, susjedni entitet planira poskupljenje karata od 20 odsto kako bi stabilizovao prihode. Ipak, jasno je da bez teretnog saobraćaja, koji je ključan za Željeznice Republike Srpske, stabilnost cijelog sektora ostaje pod velikim znakom pitanja.