Ukratko:
- EU uvodi EES sistem i ukida pečatiranje pasoša na granicama
- Putnici će prolaziti biometrijsku kontrolu (lice i otisci prstiju)
- Sistem automatski prati boravak i bilježi sve ulaske i izlaske iz Šengena
Države članice Evropske unije od sutra započinju potpunu primjenu sistema ulaska i izlaska, poznatog kao EES (Entry/Exit System), čime se uvodi nova era digitalne kontrole granica i definitivno ukida dosadašnja praksa pečatiranja pasoša. Ovaj sistem označava završetak prelazne faze i početak potpunog elektronskog evidentiranja svih prelazaka vanjskih granica Šengenski prostor.
Umjesto pečata u pasošu, svi podaci o ulascima i izlascima državljana trećih zemalja ubuduće će se bilježiti digitalno kroz centralizovani sistem Evropske unije. To znači da će svaki prelazak granice biti evidentiran precizno i automatski, bez potrebe za ručnim unosom ili fizičkom potvrdom u putnoj ispravi.
Nova pravila podrazumijevaju i uvođenje biometrijske kontrole, pa će putnicima prilikom ulaska u EU biti fotografisano lice, uzimani otisci prstiju te očitavani podaci iz pasoša. Ovakav način kontrole omogućava znatno veći nivo sigurnosti i efikasnosti, ali i preciznije praćenje boravka unutar šengenskog prostora.
Posebno važna novina je integrisani digitalni sistem koji automatski računa koliko dugo osoba može boraviti u EU. Sistem evidentira datum i mjesto ulaska i izlaska, prati trajanje dozvoljenog boravka, registruje eventualna prekoračenja, ali i bilježi slučajeve odbijanja ulaska. Time se eliminiše mogućnost greške u računanju dana boravka, što je ranije često predstavljalo problem za putnike.
Za građane Bosne i Hercegovine ova promjena ima poseban značaj, s obzirom na to da najveći broj prelazaka ide preko granice sa Hrvatska, koja je potvrdila da spremno dočekuje početak pune primjene EES sistema. Iz Ministarstvo unutrašnjih poslova Republike Hrvatske navode da je Hrvatska među državama koje su pravovremeno i efikasno implementirale ovaj sistem, te da granična policija ulazi u novu fazu s visokim stepenom operativne spremnosti.
Iako sada počinje potpuna primjena, sistem se već mjesecima koristi u probnom režimu, a podaci pokazuju visok nivo funkcionalnosti, saopšteno je iz BUKE. Od oktobra 2025. do početka aprila 2026. godine u sistemu je kreirano i verifikovano više od 3,7 miliona zapisa o putnicima izvan Evropske unije, što potvrđuje da je EES spreman za široku upotrebu.
EES predstavlja jedan od ključnih digitalnih projekata Evropska unija u oblasti upravljanja granicama, s ciljem modernizacije kontrole, povećanja sigurnosti i preciznijeg praćenja boravka stranih državljana. U praksi, to znači prelazak sa papirne na digitalnu evidenciju, uz znatno strožiju kontrolu i manji prostor za zloupotrebe.
Za putnike iz Bosne i Hercegovine nova pravila donose i određene promjene u samom iskustvu prelaska granice, jer se očekuje da će u početku procedure trajati nešto duže zbog uzimanja biometrijskih podataka. Međutim, dugoročno gledano, cilj sistema je brži i efikasniji protok putnika, uz veću sigurnost na granicama Evropske unije.