Osvojiti vlast na opštim izborima 2026. godine ključni je cilj opozicije u Republici Srpskoj. Međutim, ukoliko ka tom cilju nastave ići putem kojim idu i danas – kroz međusobne optužbe i nadmetanje ko će predložiti kandidata za dvije inokosne funkcije – teško da će ostvariti stvarnu promjenu vlasti.
Bez većine u Narodnoj skupštini Republike Srpske, put do Palate Republike i Predsjedništva BiH ne znači gotovo ništa. Upravo parlamentarna većina predstavlja suštinsku polugu moći – od donošenja budžeta i zakona, preko imenovanja i podrške Vladi RS, do kontrole ključnih institucionalnih mehanizama.
Skupština odlučuje, ne bilbordi
Aktuelna skupštinska većina predvođena SNSD-om to veoma dobro zna. Kada su svi prisutni u sali Narodne skupštine RS, vladajuća koalicija raspolaže sa više od 50 narodnih poslanika, što im omogućava da bez većih problema realizuju sve političke odluke – od strateških infrastrukturnih projekata do lokalnih investicija.
S druge strane, opozicija trenutno ima 26 poslanika, okupljenih oko SDS-a, PDP-a, Liste Za pravdu i red i Narodnog fronta. Sa tim brojem, opozicija ne može uticati ni na usvajanje amandmana, jer je za većinu potrebno 42 od ukupno 83 poslanika.
Pogrešan fokus opozicije
Politički analitičari upozoravaju da opozicija u narednim mjesecima mora promijeniti strategiju i fokus staviti na izbor kadrova i jačanje lista za Narodnu skupštinu RS, jer bi im upravo skupštinska većina otvorila vrata i za formiranje vlasti na nivou BiH.
„Ne mogu se oteti utisku da opozicija nastavlja mantru koja godinama vlada u Srpskoj – da se sve pita jedan čovjek. Nadaju se da će se i njima pružiti ista šansa, što je potpuno pogrešan pristup“, kaže politička analitičarka Tanja Topić.
Kako navodi, u parlamentarnim demokratijama zakonodavna vlast treba da bude ključna, ali je u Republici Srpskoj godinama stvoren utisak da je moć koncentrisana u rukama pojedinca.
„Najbitnije je da postoji skupštinska većina sastavljena od stranaka iz koje dolazi i nosilac inokosne funkcije. To je slagalica koju politički akteri uglavnom zanemaruju u predizbornoj kampanji“, ističe Topićeva.
“Lijepe funkcije bez stvarne moći”
Sličan stav ima i novinar Dragan Maksimović, koji smatra da je fokus opozicije deformisan u korist inokosnih funkcija, dok se zanemaruje stvarna tačka moći – stabilna većina u Narodnoj skupštini RS.
„Pobjeda na jednoj ili čak dvije funkcije, koje lijepo izgledaju samo na bilbordima, ne znači vlast. Bez parlamentarne većine, to je samo dobra naslovna strana“, kaže Maksimović.
On dodaje da opozicija često bira „lakši put“, jer su inokosne trke medijski atraktivnije i lakše za personalizaciju kampanje, dok je ozbiljan rad na listama, terenu i kontroli izbornog procesa dugotrajan i zahtjevan.
„Individualne sujete i borba za kandidature potiskuju ključno pitanje – ko i kako će braniti eventualno osvojenu funkciju kroz skupštinsku većinu“, zaključuje Maksimović.
Godina odluke
Izbori 2026. godine biće test političke zrelosti opozicije u Republici Srpskoj. Bez jasnog fokusa na Narodnu skupštinu RS, svaka pobjeda na inokosnim funkcijama mogla bi ostati samo simbolična – bez stvarne promjene vlasti i sistema odlučivanja.