Među kupcima su JPMorgan, Morgan Stanley, Franklin Templeton, Allianz, UBS i druge velike finansijske institucije. Ministarstvo finansija RS već mjesecima većinu podataka o investitorima označava kao povjerljive, dok ekonomista Damir Bećirović upozorava da visoki prinos nosi i veći rizik.
Republika Srpska se tokom marta i aprila ove godine na međunarodnom tržištu kapitala zadužila ukupno 750 miliona evra. U prvoj emisiji, krajem marta, prodato je obveznica u vrijednosti od 500 miliona evra, dok je krajem aprila uslijedila nova emisija vrijedna 250 miliona evra.
Martovska emisija nosi fiksnu kamatnu stopu od 6,25 odsto i dospijeva 2031. godine, dok je aprilska realizovana uz kamatu od 6,375 odsto i dospijeće 2033. godine.
Dok vlasti kupovinu obveznica predstavljaju kao potvrdu interesa međunarodnih investitora za Republiku Srpsku, ekonomista Damir Bećirović za Detektor ocjenjuje da je jedan od ključnih motiva investitora upravo visok prinos koji ove obveznice nude.
Ko se nalazi među kupcima?
Prema dokumentima do kojih je došao Detektor, u kupovini martovske emisije učestvovalo je 25 finansijskih institucija, dok je deset njih učestvovalo i u aprilskoj emisiji.
Na spisku kupaca nalaze se neke od najvećih svjetskih finansijskih kompanija i investicionih fondova.
Među njima su JPMorgan Chase & Co, Morgan Stanley, Franklin Templeton, Banque Lombard Odier & Cie, Generali, Janus Henderson, Fineco Asset Management, Vontobel, Payden & Rygel, Allianz, UBS, Danske Bank, UniCredit, Capital Group, Aberdeen, Nordea Bank i druge institucije.
U martu su, prema dokumentima koje navodi Detektor, među većim kupcima bili Morgan Stanley, Franklin Templeton, JPMorgan Chase, austrijski Security KAG, Marsh & McLennan i Allianz.
U aprilu su među većim kupcima bili JPMorgan Chase, Morgan Stanley, Franklin Templeton, Banque Lombard Odier i Generali.
Pet imena investitora ranije je objavila i SRNA, pozivajući se na podatke Ministarstva finansija RS: Morgan Stanley Investment Management, Franklin Resources, JP Morgan Asset Management, Security KAG i Allianz.
Ministarstvo je tada saopštilo da se na Bloomberg platformi nalazi lista od više od 20 međunarodnih institucionalnih investitora koji drže obveznice Republike Srpske.
Ministarstvo podatke označava kao povjerljive
Detektor navodi da Ministarstvo finansija RS nije objavilo kompletan spisak investitora, uz obrazloženje da su podaci o pojedinačnim kupcima zaštićeni ugovornim obavezama, pravilima tržišta kapitala i odredbama o povjerljivosti.
Ministarstvo je ranije navodilo da činjenica da je protekao određeni period od emisije sama po sebi ne znači da postoji pravni osnov za objavljivanje svih podataka o investitorima.
Istovremeno, iz Ministarstva su za SRNA poručili da struktura investitora pokazuje interes renomiranih međunarodnih fondova za hartije od vrijednosti na tržištima u razvoju i jugoistočnoj Evropi.
Vlasti Republike Srpske su interesovanje investitora koristile i kao argument da međunarodno tržište kapitala ima povjerenje u finansijsku politiku entiteta. Nakon martovske emisije iz Vlade RS isticano je da je potražnja značajno premašila ponuđeni iznos.
Zašto bi veliki fondovi kupovali obveznice RS?
Ekonomista Damir Bećirović za Detektor je ukazao da kamatna stopa veća od šest odsto investitorima predstavlja atraktivan prinos, ali istovremeno odražava i veći rizik koji tržište pripisuje takvoj investiciji.
Bećirović obveznice sa tako visokim prinosom opisuje kao rizičnu, odnosno „junk“ investicionu robu i naglašava da one nisu prvoklasna investicija.
Drugim riječima, činjenica da su velike finansijske institucije kupile obveznice sama po sebi ne znači da podržavaju ekonomsku ili političku politiku Republike Srpske. Njihova odluka može biti posljedica procjene odnosa rizika i prinosa konkretne hartije od vrijednosti.
Martovska emisija, na primjer, plasirana je uz fiksni kupon od 6,25 odsto, dok je aprilska imala još višu stopu od 6,375 odsto.
Vlast kupovinu predstavlja kao povjerenje investitora
Iz Ministarstva finansija RS ranije su ocijenili da struktura kupaca „jasno pokazuje“ povjerenje međunarodnog finansijskog tržišta u fiskalnu i makroekonomsku politiku Republike Srpske.
Sličnu poruku poslali su i predstavnici vlasti nakon martovske emisije, kada je uspješna prodaja predstavljena kao potvrda interesa međunarodnih investitora.
Međutim, Bećirović drugačije tumači motiv kupovine. Prema njegovom objašnjenju, investitorima je prije svega važan finansijski prinos koji obveznica donosi, a ne nužno procjena političke politike entitetske vlasti.
Upravo zbog toga, pitanje ko je kupio obveznice nije isto što i pitanje ko politički podržava vlast u Republici Srpskoj.
Šta znači 750 miliona evra novog duga?
Dvije emisije znače da je Republika Srpska na međunarodnom tržištu kapitala prikupila ukupno 750 miliona evra, uz obavezu buduće isplate glavnice i kamata.
Martovska emisija od 500 miliona evra dospijeva 2031. godine, dok je rok dospijeća aprilske emisije od 250 miliona evra 2033. godine.
Zato se, osim pitanja ko je kupio obveznice, nameće i pitanje cijene po kojoj je Republika Srpska dobila ovaj novac.
Podaci o kupcima pokazuju da su među investitorima velike američke i evropske finansijske institucije. Međutim, njihovo učešće u emisijama samo po sebi ne predstavlja potvrdu političke podrške vlastima u Republici Srpskoj, već prije svega govori o tome da su procijenile da je ponuđeni odnos prinosa i rizika prihvatljiv za njihovu investicionu strategiju.