Naime, planirani izgled trebao je da bude u obliku jedne velike lopte i arhitekte iz Malih intervencija smatraju da je napravljena banalizovana interpretacija planiranog projekta.
Iz Gradske uprave Banjaluka kažu da je idejno rješenje i smjernice za projektovanje humane česme, koja bi bila dostupna za sve – djecu, osobe sa invaliditetom i odrasle korisnike, osmišljena i urađena u februaru 2018. godine od strane Odjeljenja za prostorno uređenje.
“Lokacija javne gradske česme predviđena je u urbanoj centralnoj zoni grada, u Ulici bana Milosovljevića, na javnoj zelenoj površini u neposrednoj blizini statue bana Tise Milosavljevića. Istovremeno su urađena četiri prijedloga idejnog rješenja za ovaj projekat, kao i smjernice za projektovanje, kako bi se izabralo najprihvatljivije rješenje iste”, rekli su iz Gradske uprave za BUKU.
Dodaju da je nakon toga, u januaru 2019. godine osnovan Tim projekta „Male intervencije u prostoru“, odabran od strane Skupštine grada Banjaluka.
“U njihovoj organizaciji nastavljen je projekat sprovođenja ideje humane česme i kroz projekat Voda vs. plastika sprovedena je viber anketa u oktobru 2019. godinu za novu javnu česmu, a koji je zasnovan na prvobitnoj ideji i smjernicama Odjeljenja za prostorno uređenje. Cilj projekta postavljanja gradske česme je afirmisanje pristupa besplatnoj pitkoj vodi u javnom prostoru, kao javni i zdravstveni standrad i razvijanje svjesti o ekologiji gradskog života u cilju smanjenja potrošnje flaširane vode. Prvonagrađeno konkursno rješenje bila je česma u obliku betonske kugle prečnika oka dva metra kao skulpturalno rješenje. Kao dokaza da je postojala dobra volja administracije da se izvede konkursno rješenje jeste činjenica da je urađena tehnička dokumentacija, urbanističko-tehnički uslovi, kao i lokacijski uslovi za istu. S obzirim na to da je više izvođača kazalo da se ovo rješenje praktično ne bi moglo izvesti, moralo se od tog rješenja odustati”, kažu iz Gradske uprave.
Dodaju da je kao dobra ideja projekat izgradnje „humane česme“ prepoznat od strane nove gradske administarcije, te je pokrenuta realizacija i izgradnja iste, a na osnovu jednog od prvobitnih rješenja koji su urađeni od strane Odjeljenja za prostorno uređenje.
“Za realizaciju iste pribavljena je tehnička dokumentacija i lokacijski uslovi. Povodom prve posjete gradonačelnice Sarajeva Banjaluci, odlučeno je da istu ovaku česmu dobiju i građani Sarajeva, zbog simbolike koju ova gradska česma, kao i sam projekat imaju”, ističu iz Gradske uprave.
Doc dr Diana Stupar, AGGF UNIBL, članica tima Malih intervencija kaže za BUKU da se nadala izvođenju prvonagrađenog rada, ali uslijedilo je neugodno iznenađenje.
“Nakon toga su reagovale autorke, jer je njihovo rješenje prošlo kompletnu proceduru otvorenog online konkursa, a na licu mjesta se pojavila banalizovana interpretacija. Ne sumnjam u dobru namjeru, ali je zaista sve skaradno, nije grad predbašta opštine, javni prostor pripada građanima”, rekla je Diana.
Ona kaže da se po izjavama u medijima vidi da novi autori, nisu ni sagledali dokumentaciju jer daju netačne izjave o diimenzijama prvobitne česme.
Arhitektica Vladana Milanović, jedna od pobjednica konkursa za projekat česme, istakla je da je osvanulo rješenje česme koje u velikom procentu ima preuzete njihove ideje oblika, inkulzivnosti, načina mišljenja i pristupa.
Foto: Pobjednička ideja za izgled česme
“Poenta je da je originalna misao upropaštena izvedbom, drugačija materijalizacija, razjedinjenost a necjelovitost, popločan parter i nepotrebno oduzimanje zelenih površina i razmjera, ako već pričamo o humanoj česmi zbog čega nije u human scale? Ono što je najvažnije naše rješenje je legitimno u smislu procedura žirija stručne javnosti i građana. Zaista su rijetko pruži prilike poput ove u kojima mladi arhitekte i umjetnici imaju priliku da iskažu svoju kreativnost i da doprinesu gradu i onda kada se pruži prilika to završi ovako”, kaže za BUKU Vladana.
Ona ističe da ovo nema toliko veze sa gradom i Gradskom upravom koliko sa našim društvom u kome malo ko podržava mlade ljude, našu struku i malo ko razumije značenje rijeci autorski rad.
“Mi kao društvo nemamo razvijenu svijest da nije samo bitno ko je obezbijedio sredstva da bi nešto bilo realizovano, već da je itekako bitno ime autora djela. Podržavanje autorstvo mladih i transparentnost procedura dala bi mladima veću motivaciju da urade nesto kvalitetno”, kaže mlada arhitektica.
Podsjetimo da Tim za male intervencije čini 10 naučnika i stručnjaka iz oblasti građenja: arhitekte, građevinski inžinjeri, saobraćajni inžinjer i pejzažni arhitekta.
Diana Stupar u razgovoru za BUKU 2019. godine rekla je ideja da se u Banjaluci formira mreža javnih česmi nije nova, samo nikada nije sprovedena do kraja.
„Naša ideja je da se istovremeno izgradi mreža od 14 novih česmi u najužem centru grada. Građenje jedne česme neće donijeti efekta, jer i dalje će ljudi nositi plastične flašice. Narednih godina bi bilo sjajno da se inicijativa širi, i da za par godina budemo grad čiji građani ne kupuju flaširenu vodu”, rekla je tada Diana. Tada je bio i organizovan onlajn konkurs za dizajn gradske česme u kojem su mogli učestvovati dizajneri, arhitekte, umjetnici iz regiona.
Na konkurus je tada glasalo 1680. građana, a pobijedila je stilizovana česma u obliku lopte. Autorke pobjedničkog rješenja su arhitektice Vladana Milanović i Dragana Zorić. Opis projekta opisan je ovdje.