U izvještaju za 2026. godinu, Liberties je vlade Bugarske, Hrvatske, Mađarske, Italije i Slovačke označila kao “rušitelje” koji aktivno slabe vladavinu prava, piše The Guardian.
Posebno je istaknuto nazadovanje u Slovačkoj pod populističkom, autoritarnom, pro-moskovskom vladom Roberta Fica, dok Mađarska “ostaje u svojoj kategoriji” s daljim regresivnim zakonima i politikama.
Belgija, Danska, Francuska, Njemačka i Švedska označene su kao “klizači”, zemlje u kojima vladavina prava slabi u pojedinim segmentima, ali bez sistemske političke strategije.
Češka, Estonija, Grčka, Irska, Litvanija, Nizozemska, Rumunija, Španija i Poljska svrstane su u “stagnatore”. Poljska, iako pod premijerom Donaldom Tuskom pokušava obnoviti nezavisnost pravosuđa, suočava se s blokadama predsjedničkog veta. Jedina zemlja koja je dobila status “vrijednog radnika” je Latvija, gdje vlada aktivno unapređuje standarde vladavine prava.
Izvještaj je kritizirao i mehanizme EU, navodeći da su uglavnom neučinkoviti.
Od 100 preporuka Evropske komisije, 61 nije pokazala nikakav napredak, dok je 13 zabilježilo pogoršanje.
– Ponovljene preporuke bez praćenja neće zaustaviti nazadovanje – upozorila je izvršna direktorica Libertiesa Ilina Neshikj.
Najveće pogoršanje u 2025. godini zabilježeno je u oblasti “provjera i ravnoteže”, gdje su nezavisne nevladine organizacije i civilno društvo suočeni s ograničenjima. U Mađarskoj su zabranjeni Pride događaji, a organizatori, uključujući gradonačelnika Budimpešte, pod istragom. U Italiji je usvojen restriktivan sigurnosni dekret kojim se kriminaliziraju blokade puteva i protesti, dok su u više zemalja zabranjeni klimatski i pro-palestinski protesti.
Napredak nije zabilježen ni u borbi protiv korupcije, dok su napadi na novinare porasli u Bugarskoj, Hrvatskoj, Italiji, Nizozemskoj i posebno Slovačkoj.