EU aktivirala mehanizam iz vremena pandemije, dok se članice teško usaglašavaju o zajedničkom stavu prema američko-izraelskim napadima i iranskoj kontraofanzivi.
Predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen danas predsjedava hitnim sastankom evropskih komesara, dok se sukob sa Iranom produbljuje i raste zabrinutost za bezbjednost regiona i evropskih građana. Evropska unija je prešla u krizni režim rada i aktivirala mehanizme korišćene tokom pandemije i početka rata u Ukrajini.
Ključne tačke
- EU aktivirala krizni mehanizam korišćen tokom pandemije.
- 27 ministara spoljnih poslova teško usaglasilo zajedničko saopštenje.
- E3 (Francuska, Njemačka, UK) objavila oštriji stav od Brisela.
- Kipar saziva sastanak u okviru Integrisanog političkog odgovora na krize.
- Zabrinutost zbog bezbjednosti, energetike i zatvaranja Ormuskog moreuza.
Glavni tekst
Evropska unija prešla je u krizni režim rada usljed eskalacije sukoba na Bliskom istoku. Hitnim sastankom u Briselu predsjedava Ursula von der Leyen, dok su paralelno održane i vanredne sjednice ministara spoljnih poslova država članica.
Unija se suočava s izazovom formiranja jedinstvenog spoljnopolitičkog odgovora u trenutku kada su projektili padali širom regiona, a zabrinutost zbog moguće prijetnje Cyprus ocijenjena kao visoka.
Lideri takozvane E3 grupe – Emmanuel Macron, Friedrich Merz i Keir Starmer – objavili su oštrije saopštenje od onog koje je prethodno usaglašeno na nivou EU, naglašavajući spremnost na zaštitu interesa i saveznika u regionu.
Ministarka spoljnih poslova Letonije Baiba Braže izjavila je da je prioritet EU zaštita civila i deeskalacija, uz nastavak podrške Ukrajini i pritiska na Rusiju.
Prema navodima diplomata, tokom video-sastanka ministara spoljnih poslova došlo je do nesuglasica oko formulacija vezanih za međunarodno pravo, dok je Hungary odbila prvobitnu verziju teksta.
Španski premijer Pedro Sánchez osudio je američko-izraelske napade, dok je Fridrih Merc poručio da „nije vrijeme za držanje lekcija partnerima“.
Zatvaranje Ormuskog moreuza i energetski rizik
Jedna od ključnih tema bila je bezbjednost plovidbe kroz Strait of Hormuz, kroz koji prolazi oko 20 odsto svjetske nafte. Eventualno zatvaranje ovog strateškog prolaza moglo bi izazvati ozbiljne poremećaje na energetskom tržištu EU.
Kipar, koji trenutno predsjedava Savjetom EU, zakazao je sastanak u okviru kriznog mehanizma korišćenog tokom pandemije kovida i početka rata u Ukrajini, kako bi se razmotrile posljedice po unutrašnju bezbjednost, trgovinu i snabdijevanje energijom.
U međuvremenu, američki predsjednik Donald Trump izjavio je da očekuje da će operacija protiv Irana trajati „oko četiri nedjelje ili kraće“.
Evropska unija poručila je da će preduzeti „sve neophodne korake“ radi zaštite svojih građana i interesa, dok se diplomatski napori za deeskalaciju nastavljaju.