Rusija je tokom pregovora o okončanju rata u Ukrajini ponovo iznijela zahtjev da NATO povuče svoje trupe i vojne baze na položaje koje je imao 1997. godine, odustane od daljeg proširenja i obustavi vojne aktivnosti u Ukrajini, istočnoj Evropi, Južnom Kavkazu i centralnoj Aziji.
O tome piše „Njujork tajms“, pozivajući se na dokument koji su ruski predstavnici distribuirali tokom pregovora u Abu Dabiju.
Prema pisanju američkog lista, Moskva je u dokumentu, datiranom u utorak, zatražila i da Velika Britanija i Francuska isključe mogućnost korišćenja nuklearnog oružja u odbrani drugih evropskih zemalja. Rusija takođe zahtijeva da Zapad obustavi isporuke naoružanja Ukrajini.
Jedan od zahtjeva odnosi se i na budući status Ukrajine u Evropskoj uniji. Moskva smatra da bi Ukrajina mogla postati članica EU samo pod uslovom da ne učestvuje u zajedničkoj odbrambenoj politici tog bloka.
Rusija želi NATO na položajima iz 1997. godine
Kopiju nepotpisanog dokumenta „Njujork tajmsu“ dostavila je osoba uključena u pregovore, dok je njegovu autentičnost potvrdila još jedna osoba upoznata sa razgovorima.
Prema njihovim navodima, dokument predstavlja početnu pregovaračku poziciju Moskve, ali su ruski zvaničnici nagovijestili da bi predsjednik Vladimir Putin mogao pokazati određenu fleksibilnost.
Američki list ocjenjuje da ponovno iznošenje zahtjeva za povlačenje NATO snaga na položaje iz 1997. godine pokazuje da Moskva nije značajnije odustala od svojih osnovnih bezbjednosnih ciljeva, koje je predstavila još u decembru 2021. godine, dva mjeseca prije početka napada na Ukrajinu.
Prihvatanje takvog zahtjeva imalo bi direktne posljedice po Poljsku i baltičke države – Estoniju, Letoniju i Litvaniju – koje su članice NATO-a postale nakon 1997. godine.
Poljski premijer Donald Tusk upozorio je da bi prihvatanje ruskih uslova predstavljalo direktnu prijetnju bezbjednosti Poljske.
Moskva želi bezbjednosni poredak po uzoru na Hladni rat
Pregovori u Abu Dabiju okupili su američke, ruske i ukrajinske zvaničnike, prvi put u neposrednim razgovorima od februara.
Prema izvoru „Njujork tajmsa“, specijalni izaslanici američkog predsjednika Donalda Trampa, Džared Kušner i Stiv Vitkof, pozvali su rusku stranu da predstavi konkretne prijedloge, uključujući korake kojima bi Moskva doprinijela smanjenju tenzija.
Kušner i Vitkof sastali su se u četvrtak u Moskvi sa Putinom. Njegov savjetnik za spoljnu politiku Jurij Ušakov izjavio je da je ruski predsjednik poručio kako prijedlog iz 2021. godine i dalje odražava njegov pristup evropskoj bezbjednosti.
Američki izaslanici su potom u Dablinu razgovarali sa ukrajinskim predsjednikom Volodimirom Zelenskim. Kušner je tom prilikom naglasio da Evropljani moraju biti uključeni u pregovore o svakom budućem sporazumu.
„Njujork tajms“ navodi da su ruski predstavnici tokom razgovora u Abu Dabiju iznijeli stav da bi poslijeratni bezbjednosni poredak u Evropi trebalo da se zasniva na modelu iz vremena Hladnog rata i Varšavskog pakta, kada su Sjedinjene Američke Države i Sovjetski Savez imali jasno razgraničene sfere uticaja.
Prema ruskom tumačenju, takvi aranžmani doprinosili su smanjenju rizika od sukoba.
Američki predstavnici, međutim, ukazali su da su se okolnosti od kraja 2021. godine značajno promijenile i pozvali Moskvu da razmotri nove prijedloge usmjerene ka budućnosti, uz konkretne korake za smanjenje napetosti.
Ni ekonomski podsticaji koje su Trampovi izaslanici ponudili Putinovoj administraciji, prema pisanju američkog lista, za sada nisu doveli do ustupaka ruske strane.
Rusija je slične zahtjeve prema NATO-u iznijela i u decembru 2021. godine, neposredno prije početka invazije na Ukrajinu. Među njima su bili povlačenje snaga na položaje iz 1997. godine i odustajanje od daljeg širenja Alijanse.
Prema najavama, Tramp i Putin trebalo bi da se sastanu naredne sedmice na samitu Azijsko-pacifičke saradnje u kineskom gradu Šenženu. To bi bio njihov drugi susret licem u lice tokom aktuelnog Trampovog mandata.