Crna Gora bi već u junu 2027. godine mogla da potpiše pristupni ugovor sa Evropskom unijom, čime bi napravila jedan od najvažnijih koraka na putu ka punopravnom članstvu u evropskoj zajednici.
Prema nacrtu dokumenta Evropske komisije, u koji je uvid imao hrvatski „Jutarnji list“, Brisel je pripremio konkretan vremenski okvir za završetak pristupnih pregovora sa Crnom Gorom, trenutno najnaprednijom državom kandidatom za članstvo u EU.
Prema tom planu, Podgorina bi do kraja 2026. godine trebalo da zatvori svih 12 preostalih pregovaračkih poglavlja. Šest poglavlja planirano je za novembar, a još šest za decembar.
Ukoliko se predviđena dinamika ostvari, nacrt pristupnog ugovora trebalo bi da bude završen tokom proljeća 2027. godine, dok je jun iste godine označen kao okvirni rok za njegovo potpisivanje.
Brisel postavio ambiciozan rok: Još 12 poglavlja do kraja godine
Prema planu Evropske komisije, zatvaranje preostalih poglavlja predstavlja ključni uslov za ulazak u završnu fazu pristupnih pregovora.
Nakon toga slijedi izrada i usaglašavanje pristupnog ugovora sa svih 27 država članica EU i Crnom Gorom. Dokument bi trebalo da bude preveden na sve zvanične jezike Evropske unije, kao i na crnogorski jezik.
Za završetak procesa biće potrebna i potvrda Evropske komisije da je Crna Gora spremna za članstvo, kao i saglasnost Evropskog parlamenta.
Ipak, u Briselu naglašavaju da predviđeni rokovi nisu garancija da će se sve odvijati prema planu.
Evropska komisija upozorava: Potpisivanje nije zagarantovano
U nacrtu dokumenta posebno se ističe da vremenski okvir ne prejudicira ishod niti brzinu pregovora, jer će oni zavisiti od napretka Crne Gore u ispunjavanju uslova za članstvo.
„Zbog same prirode pristupnih pregovora, čija brzina zavisi od napretka Crne Gore u ispunjavanju uslova za članstvo, ovaj okvirni vremenski plan ne prejudicira ni ishod ni brzinu pregovora, niti bilo koju odluku Savjeta, Komisije ili Evropskog parlamenta“, navodi se u nacrtu.
Drugim riječima, Podgorica će morati da nastavi sprovođenje reformi i ispuni sve preuzete obaveze. Ukoliko dođe do zastoja ili procjene da napredak nije dovoljan, planirani rokovi mogli bi biti pomjereni.
Evropska komisija planira i dodatno praćenje reformi nakon zatvaranja pregovaračkih poglavlja. Ako Crna Gora završi pregovore prema predviđenoj dinamici, ovogodišnji izvještaj o napretku mogao bi biti posljednji redovni izvještaj te vrste.
Do punopravnog članstva njegovo mjesto zauzeli bi posebni izvještaji o monitoringu, kojima bi se provjeravalo da li Podgorica nastavlja da ispunjava evropske standarde.
U slučaju ozbiljnog nazadovanja, Evropska unija zadržala bi mogućnost da odloži prijem Crne Gore kao krajnju mjeru.
Albanija, Moldavija i Ukrajina takođe čekaju evropske rokove
Evropska komisija bi 4. novembra trebalo da predstavi i vremenske smjernice za Albaniju, Moldaviju i Ukrajinu.
Albanija, koja se nakon Crne Gore smatra najnaprednijom državom u procesu evropskih integracija, želi da zatvori sva pregovaračka poglavlja do kraja 2027. godine. Međutim, pred njom je još 31 poglavlje, zbog čega diplomate EU, prema pisanju „Jutarnjeg lista“, smatraju da je takav cilj veoma ambiciozan.
Za razliku od Crne Gore, rokovi za ostale države predstavljaju prvenstveno njihove političke ambicije, a ne jednako konkretan okvir za završetak pregovora.
Potpisivanje ugovora ne znači automatski ulazak u EU
Iako bi potpisivanje pristupnog ugovora u junu 2027. predstavljalo istorijski korak za Crnu Goru, to ne bi značilo i automatsko punopravno članstvo.
Nakon potpisivanja ugovora slijedi postupak ratifikacije u skladu sa ustavnim procedurama svih država članica Evropske unije, kao i u Crnoj Gori.
Tek nakon završetka tih procedura i ispunjavanja svih preostalih uslova mogao bi biti određen datum stupanja Crne Gore u Evropsku uniju.
Ukoliko se plan Evropske komisije ostvari, Crna Gora bi mogla postati prva država kandidatkinja koja će u posljednjih nekoliko godina stići do same završnice procesa proširenja EU.