Izgradnja auto-puta Banjaluka–Prijedor značajno je poskupjela, nakon što je kineska državna kompanija Shandong Hi-Speed International zatražila povećanje cijene projekta za gotovo 90 miliona evra. Time je ukupna vrijednost projekta porasla sa prvobitnih 297 miliona na skoro 388 miliona evra, uz saglasnost Vlade Republike Srpske, prenosi Radio Slobodna Europa.
Auto-put dužine 40 kilometara trebalo bi da poveže Banjaluku i Prijedor, a u njegov sastav ulazi i petlja na ulazu u Prijedor, kao i još dvije petlje i prateći infrastrukturni objekti.
Cijena po kilometru skočila za više od dva miliona evra
Kada je projekat dogovoren 2018. godine, cijena izgradnje iznosila je 7,3 miliona evra po kilometru. Nakon povećanja tokom 2025. godine, cijena je porasla na čak 9,7 miliona evra po kilometru, što predstavlja jedno od najskupljih infrastrukturnih ulaganja u Republici Srpskoj.
Na zahtjev investitora, kineske državne kompanije Shandong Hi-Speed International, Vlada RS je odobrila povećanje troškova, uz obrazloženje da je došlo do značajnog poskupljenja građevinskih materijala u odnosu na period kada je ponuda dostavljena.
Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku, cijene građevinskih materijala u Republici Srpskoj porasle su u prosjeku 35,8 odsto u odnosu na 2018. godinu.
Ugovor godinama skrivan od javnosti
Ugovor o koncesiji, potpisan u decembru 2018. godine, skoro šest godina nije bio dostupan javnosti. Objavljen je tek nakon sudskih presuda u februaru prošle godine, po tužbi Centra za životnu sredinu, ali bez finansijskog dijela i detaljne strukture troškova.
Predstavnici nevladinog sektora upozoravaju da je netransparentnost česta praksa kod projekata koje realizuju kineske kompanije, te da se vlade koje učestvuju u finansiranju ovakvih aranžmana često obavezuju na tajnost ugovora.
Putarina ide stranoj kompaniji 30 godina
Prema dostupnim informacijama iz Vlade Republike Srpske, kineska kompanija će imati pravo da narednih 30 godina naplaćuje putarinu na ovom auto-putu.
Ukoliko prihodi od putarine ne dostignu planiranih 30 miliona evra godišnje, razliku će, prema ugovoru, nadoknađivati budžet Republike Srpske, odnosno građani.
Radovi kasne, završetak neizvjestan
Radovi na izgradnji auto-puta zvanično su počeli u novembru 2021. godine, a tada je najavljeno da će projekat biti završen u roku od tri godine.
Iz Vlade RS trenutno tvrde da su pripremni radovi u toku na više dionica, dok su radovi na petlji kod Prijedora u završnoj fazi, iako je rok završetka projekta već probijen.