Naučnici iz Ujedinjenog Kraljevstva identifikovali su čak 168 toksičnih hemikalija koje mogu da naruše ravnotežu crevnog mikrobioma, nakon što su testirali 1.076 hemijskih zagađivača – uključujući i nekoliko “vječnih hemikalija” (PFAS) koje se ne razgrađuju u prirodi. Rezultati nove studije, objavljene u časopisu Nature Microbiology, otkrivaju da brojne hemikalije iz svakodnevnog okruženja mogu štetno uticati na zdrave bakterije u crijevima, čime potencijalno ugrožavaju ljudsko zdravlje.
Zabrinjavajući rezultati testiranja
U laboratorijskim uslovima analizirano je djelovanje više od hiljadu hemikalija na 22 vrste crijevnih bakterija. Identifikovane su 168 supstanci koje sprečavaju rast ovih bakterija – uključujući:
- pesticide (herbicide i insekticide koji se koriste u poljoprivredi)
- industrijske hemikalije koje se nalaze u plastici
- vatrostalne materijale
- plastifikatore i druge široko rasprostranjene zagađivače
Mnoge od ovih hemikalija do sada nisu bile prepoznate kao štetne za crevni mikrobiom.
“Bili smo iznenađeni što neke od ovih supstanci imaju tako snažan uticaj”, rekla je Indra Ruks, koautorka studije i istraživačica sa Univerziteta Kembridž.
“Iako se za brojne industrijske hemikalije smatralo da ne utiču na žive organizme – ipak utiču.”
Zbog čega je crevni mikrobiom važan?
Mikrobiom crijeva čini ogroman broj bakterija i mikroorganizama koji igraju ključnu ulogu u:
- varenju i metabolizmu
- imunološkom sistemu
- regulaciji hormona
- mentalnom zdravlju
Poremećaji u mikrobiomu povezani su sa kancerom, nesanicom, srčanim oboljenjima, dijabetesom tipa 2, gojaznošću i prijevremenim porođajem.
Hemikalije mogu podstaći otpornost na antibiotike
U laboratoriji su bakterije pokušavale da se prilagode i izbjegnu toksične zagađivače tako što su mijenjale svoje funkcije. Kod nekih je to dovelo do razvoja otpornosti na antibiotike.
Ovaj nalaz posebno zabrinjava, jer bi sličan mehanizam u ljudskim crijevima mogao:
- otežati liječenje infekcija
- povećati rizik od antimikrobne rezistencije (AMR)
- doprinijeti jednoj od najvećih prijetnji po javno zdravlje u narednim decenijama
Istraživači upozoravaju da standardni testovi hemikalija analiziraju njihov primarni cilj, poput efikasnosti fungicida, ali ne provjeravaju kako utiču na crijevnu floru, što – prema njima – mora da se promijeni.
Potrebni podaci iz realnog svijeta
Još uvijek nije poznato koliko su ljudi izloženi ovim hemikalijama u svakodnevnom životu, niti koliko se laboratorijski efekti prenose na ljudsko zdravlje. Zato stručnjaci pozivaju na obimnije prikupljanje terenskih podataka.
“Procjene bezbjednosti hemikalija moraju uzeti u obzir i njihov uticaj na crevni mikrobiom”, naglašava Štefan Kamrad, jedan od autora studije.
Kako smanjiti izloženost hemikalijama?
Dok se ne prikupe detaljniji podaci, stručnjaci savjetuju građanima da preduzmu jednostavne mjere:
- izbjegavanje upotrebe pesticida u domaćinstvu
- pranje voća i povrća prije upotrebe
- korišćenje filtrirane vode ako je to moguće
- smanjenje korišćenja proizvoda koji sadrže PFAS i plastifikatore