Što je seksualna impotencija ili erektilna disfunkcija?

Seksualna impotencija, koja se još naziva i erektilna disfunkcija (poremećaj erekcije) je nemogućnost muškarca da postigne i zadrži odgovarajuću erekciju potrebnu za zadovoljavajući seksualni odnos.

IMPOTENCIJA

Impotencija je nemogućnost postizanja erekcije ili ejakulacije ili i jednog i drugog.

Muškarci sa seksualnim poremećajima dolaze s različitim simptomima, pojedinačno ili u kombinaciji: gubitak libida, nemogućnost postizanja ili održavanja erekcije, nemogućnost ejakulacije, prerana ejakulacija ili nemogućnost doživljavanja orgazma.

Polna disfunkcija (poremećaj polne funkcije) može biti posljedica sistemskih bolesti ili njihova lečenja, bolesti polno-mokraćnog sastava ili žlezda s unutarnjim izlučivanjem ili psihičkih poremećaja.

Ranije se smatralo kako su uzroci erektilne impotencije u većine muškaraca psihogeni. Danas se veruje kako u većine impotentnih muškaraca postoji i komponenta telesne bolesti.

Odabir i uspeh lečenja zavisi od uzroka i s toga ga je važno pronaći.

Gubitak libida

Smanjenje seksualne želje može biti posledica nedostatka muških polnih hormona (zbog bolesti žlezde hipofize ili testisa), psihičkih poremećaja te nekih vrsta propisanih ili zloupotrebljavanih lekova.
Manjak muških polnih hormona proverava se merenjem njihove količine u krvi, ali još nije poznata količina koja je potrebna za normalnu erektilnu funkciju.

Ne postizanje erekcije

Telesni uzroci se mogu podeliti u:
- Hormonski poremećaji
Smanjenje količine testosterona u krvi zbog poremećaja testisa je retko, no lako se prepoznaje i leči. Drugi je uzrok povećanje izlučivanja prolaktina, hormona žlezde hipofize koji može dovesti do impotencije, a poremećaj nije lako uočiti pri rutinskom lekarskom pregledu. Količinu prolaktina može smanjiti bromokriptin i tako otkloniti impotenciju u tih bolesnika.
- Nuspojava lekova
Najveća je verovatnost poremećaja kod uzimanja lekova za smanjenje visokog krvnog pritiska, za povišenu količinu želudačne kiseline, te nekih lekova za lečenje psihijatrijskih bolesti.
- Lokalni uzroci
Pređašnje bolesti penisa kao što su prijapizam (dugotrajna bolna erekcija nastala bez prethodnog seksualnog nadražaja), ozlede penisa i Peyronieva bolest (bolest vezivnog tkiva koja uzrokuje zakrivljenje penisa i smanjenje ukrućenosti) mogu uzrokovati impotenciju zbog bujanja vezivnog tkiva i začepljenja krvnih žila.
- Neurološki uzroci
Mnogi neurološki poremećaji, uključujući ozlede određenih delova mozga, leđne moždine, manjka osetnih signala ili oštećenja živaca (npr. nakon operacijskog zahvata uklanjanja prostate ili mokraćnog mehura), mogu uzrokovati impotenciju. Kod operacijskih zahvata, impotencija se može izbeći tako da se živci ostave nedirnuti.
Čak polovina muškaraca s dijabetesom (šećerna bolest) postane impotentna nakon prvih 6 godina bolesti, a impotencija može biti prvi simptom poremećaja živaca uzrokovanih dijabetesom.
- Uzroci od strane krvnih žila
Muškarci s ovim poremećajima pate od potpunog nedostatka erekcije, smanjenog ukrućenja penisa ili gubitka erekcije tokom snošaja. Najčešće je uzrok ateroskleroza (suženje ili začepljenje arterija). Ponekad zračenje uzrokuje oštećenja krvnih žila i posledičnu impotenciju. Šećerna bolest takođe oštećuje krvne žile pa je to dodatni mehanizam impotencije kod ove bolesti, uz oštećenje živaca.

Prerana ejakulacija

Ovaj poremećaj retko ima telesni uzrok i obično je povezan s teskobom pri seksu, preteranim očekivanjima ili emocionalnim poremećajima.
Izostanak orgazma
Ukoliko su libido i erektilni mehanizam očuvani, izostanak orgazma je gotovo uvek posledica psihijatrijskog poremećaja.
Izostanak opadanja penisa
Prijapizam je trajna bolna erekcija često nepovezana sa polnom aktivnošću. Od normalne erekcije se razlikuje po izostanku nadimanja glavića penisa. Prijapizam može biti psihički, ali i telesno uzrokovan - usled leukemije, anemije srpastih stanica, zgrušavanja krvi u krvnim žilama penisa ili poremećaja živaca koji posreduju u mehanizmu opadanja penisa.
Opadanje se u ranijim stadijumima može ponekad postići usisavanjem sadržaja mokraćne cevi, ispiranjem sunđerastih tela penisa ili iniciranjem lekova za sužavanje krvnih žila. Ukoliko ovi zahvati nisu uspešni, nužna je hirurška intervencija u kojoj se stvara spoj između krvnih žila penisa i vena.

Koji tipovi impotencije postoje?

Reč impotencija dolazi od latinske reči koja znači nemoć.
S obzirom na to, razlikujemo dve vrste seksualne "nemoći", a to su:
Impotentia coeundi ili kopulacijska nemoć koja se još naziva impotencija, erektilna nemoć, a označava nedostatak erekcije.
Impotentia generandi ili oplodna nemoć je nesposobnost stvaranja kvalitetne sperme ili njezina izbacivanja iz muškog polnog sastava.

Koji su uzroci impotencije (erektilne nemoći)?

Uzroci mogu biti:
Telesni: Hormonski poremećaji (šećerna bolest), bolesti krvnih žila (arterioskleroza), neurološke bolesti (ozlede mozga), bolesti mokraćnog sastava (urođene bolesti penisa), alkohol, pušenje, različiti lekovi, ozlede.
Psihološki uzroci: strah od neuspeha, osećaj krivice, nevera, pređašnja prevremena ejakulacija, nesigurnost itd.
Kombinovani uzroci: telesni i psihološki uzroci zajedno

Koje su metode proučavanja impotencije?

Budući je erektilna nemoć uzrokovana različitim uzrocima, zahteva proučavanje u više disciplina. To uključuje iscrpnu istoriju bolesti, biohemijska i hormonska ispitivanja, psihološki profil muškarca, testovi za ispitivanje krvožilnog sastava i rendgenske metode snimanja. Sve ovo zajedno s pregledom polno-mokraćnog, krvožilnog i neurološkog sastava dovodi do dijagnoze.

Razlikovanje psihički i telesno uzrokovane impotencije

Razlučivanje psihičke od telesno uzrokovane impotencije je središnji problem u razmatranju lečenja. To se često može utvrditi već iz razgovora s osobom koja pati od impotencije. Osim teške depresije, muškarci s psihogenom impotencijom obično imaju normalne noćne i rano-jutarnje erekcije. Od ranog detinjstva pa do osamdesetih godina života javljaju se erekcije za vreme sna. Ovaj se fenomen naziva noćna erekcija penisa i ukupno trajanje je 100 minuta na noć. Dakle, ako impotentan muškarac ima krute erekcije u nekim uslovima (često pri buđenju), to znači da su živci i krvne žile koji su potrebni za erekciju očuvani te je poremećaj verovatno psihičkog uzroka.
Kad se isključi psihički poremećaj, trebamo tragati za eventualnim sistemskim bolestima koje bolesnik ima - šećerna bolest, neurološke bolesti, smanjenje osećaja, poremećaj funkcije mokraćnog mehura, poremećaji krvnih žila te za pokazatelje bolesti penisa. Pušenje je faktor rizika za razvoj ateroskleroze (i impotencije), a može i  blokirati reakciju krvnih žila penisa.

Koje se lečenje primjenjuje kod impotencije?

Ako je uzrok psihološki, potreban je psihološko-seksualni tretman kod psihologa, psihijatra i seksologa.
Ako je uzrok telesni poremećaj, primenjuje se različito lečenje, zavisno od uzroka: lekovi, hormoni, vakum-terapija, injekcije lekova koji šire krvne žile. Ponekad je potreban hirurški zahvat na krvnim žilama penisa ili ugradnja proteze penisa.