|
| LJUDSKA PRAVA | 01.12.2008 / 19:23 |
Slobodan Nagradić 06.11.2005.
Izbjeglice - simbol postratnih antonomija
:: komentari (0) :: štampanje ::
Budući istoričari neće imati većih problema da objasne zbog čega se jedan važan istorijski dokument (i više od toga) koji je potpisan u Parizu (14. decembra 1995. godine) naziva Dejtonski sporazum (puni naziv je: Opšti okvirni sporazum o miru, a parafiran je u gradu Dejtonu, država Ohajo, SAD, 21. novembra 1995. godine), koliko će im teško biti da objasne njegovu recepciju i aksiološki / vrijednosni odnos spram njega (k)od strana učesnica pregovora i potpisnica sporazuma Bosne i Hercegovine, a posebno političku, ideološku i vrijednosnu evoluciju te recepcije kod osnovnih protagonista Sporazuma i istorijskih procesa koji su do njega doveli. Međutim, ovaj članak se ne bavi time, tj. on nije prilog elaboraciji ove kompleksne teme, nego mu je namjera daleko skromnije determinisana. Naime, cilj ovog teksta je da samo tek ovlaš naznači jedan aspekt teme koju evocira i prekriva sintagma, tačnije: petogodišnjica potpisivanja mirovnog sporazuma u Dejtonu, a to je kompleks pitanja unutar fenomena izbjeglištva - još uže: povratak izbjeglica.
Građanski rat (razumije se, diskusije o karakteru rata još nisu okončane i nema potrebne saglasnosti o njegovom bitnom određenju) na prostoru bivše Bosne i Hercegovine /1992-1995/ pokrenuo je talas izbjeglica zaista gigantkih razmjera. Sa svojih ognjišta, iz kuća i stanova, i druge dijelove Bosne i Hercegovine (tada još nezahvaćene ratom), susjedne države /tj. u bivše jugoslovenske republike/ i treće zemlje otišlo je više od dva miliona stanovnika, tačnije jedna polovina od 4,4 miliona, koliko ih je predratna BiH imala. Na žalost, tačan broj izbjeglica i raseljenih lica, kako ih hladna i sofisticirana pravn(ičk)a logika i terminologija distingvira, još uvijek se ne zna, uprkos brojnim međunarodnim i domaćim državnim i nevladinim humanitarnim organima, institucijama, medijatorima, i sl. S obzirom na aktuelnu ažurnost i nesistematičnost u radu ovih organizacija i organa, i dalje ostaje opravdana sumnja da će se do tačnog broja izbjeglih i raseljenih lica iz BiH bilo kada doći. Jedinu nadu da bi ipak moglo biti drugačije, tj. da se uskoro ustanovi tačan broj ovih beskućnika, pruža novoformirano Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice Bosne i Hercegovine koje je, za samo 3-4 mjeseca svoga postojanja, vec sistematizovalo nekoliko bitnih podataka i činjenica iz ove sfere.
ŠŠto se može kazati, odnosno kakva ocjena dati o dosadašnjem procesu povratka izbjeglica i raseljenih lica u Bosnu i Hercegovinu?
U Aneksu 7 Opšteg okvirnog sporazuma o miru (čiji sastavni dio je i Ustav BiH) precizirano je da su vlasti oba bosanskohercegovačka entiteta (Republika Srpska i Federacija Bosne i Hercegovine) dužne da obezbijede povratak svih izbjeglica i raseljenih lica koja žele da se vrate u svoj zavičaj, pa svoja ognjišta, u kuće i stanove, zatim da se obezbijedi povrat ili nadoknada imovine koju su izbjegla i raseljena lica imala prije rata, a ostali bez nje tokom rata. Iza ovakve ustavne formulacije, bolje kazati: norme, kao garancija stoje velike sile, potpisnice Dejtonskog sporazuma (SAD, Velika Britanija, Francuska, SR Njemačka i Rusija). Isto tako, u dokumentu čija se petogodišnjica obilježava - slavljeničkog raspoloženja nema ni kod jedne strane - stoji da su vlasti Bosne i Hercegovine i oba njena entiteta, a uz direktnu pomoć i nadzor predstavnika međunarodnih institucija (UNHCR, OHR, OUN, OSCE, i dr) obavezne da, osim povratka u ranija prebivališta, omoguće izbjeglicama i raseljenim licima ostvarenje i zaštitu i svih drugih ljudskih prava i osnovnih sloboda, kao što su lična sigurnost, pravo na rad, obrazovanje, socijalno i zdravstveno osiguranje i zaštitu, naplatu penzija i druga.
| Čini se da je teža sudbina i rješenje problema onih beskućnika u BiH koje sofisticirana pravna logika definiše kao raseljena lica, a to su svi oni koji su sa teritorije predratne BiH, koja sada administrativno pripada jednom entitetu, prebjegli na područje drugog entiteta. Simplifikovano kazano, to su unutrašnje izbjeglice. |
Međutim, stanje u realnom, *živom* životu u samoj BiH, u ozbiljnoj je koliziji, diskrepanciji i raskoraku sa sadržajem ustavnih i zakonskih normi i političkih deklaracija i ostalih formi verbalnog rješavanja kompleksa izbjegličkog pitanja. O tome najnepristrasnije i najupečatljivije govore sljedeći podaci.
Za ovih pet godina, od potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma do danas, u Bosnu i Hercegovinu se iz zemalja prihvata izbjeglica - termin/sintagma koja se već odomaćila u ratnom i postratnom/dejtonskom, specijalno izbjegličkom diskursu - vratilo oko 360 hiljada izbjeglica. Trenutno se u oko 40 zemalja širom svijeta, a najviše u zapadnoevropkim državama, nalazi još priblžno 620 hiljada beskrovnika izbjeglih iz BiH. Istina, jedan broj te kategorije izbjeglica već je riješilo pitanje svojeg egzistencijalnog statusa u nekim državama, kroz dobijanje državljanstva, odnosno dozvole za trajni ili privremeni boravak, zatim azila, te drugih modaliteta radno-pravnog statusa, dok se drugi dio izbjegličke populacije iz zemalja prvog prihvata uveliko iseljava u tzv. treće zemlje, a najviše u SAD, Australiju i Kanadu - oko 150 hiljada osoba, i oni time prestaju biti izbjeglice, odnosno *otpadaju* od brige kako međunarodnih, tako i domaćih humanitarnih organizacija i državnih organa.
Čini se da je teža sudbina i rješenje problema onih beskućnika u BiH koje sofisticirana pravna logika definiše kao raseljena lica, a to su svi oni koji su sa teritorije predratne BiH, koja sada administrativno pripada jednom entitetu, prebjegli na područje drugog entiteta. Simplifikovano kazano, to su unutrašnje izbjeglice. Do sada su bosanskohercegovačka i administracija međunarodnih institucija i medijatora zabilježile oko 330 hiljada povrataka raseljenih lica. Od ovog broja, oko 157 hiljada se odnosi na tzv. manjinski povratak.
ŠŠta to znači, odnosno na šta se odnosi sintagma manjinski povraci?
Valja kazati da to često nije jasno ni domaćim političkim, informativnim, humanitarnim i drugim nadležnim faktorima, a teškoće su gotovo nepremostive kad značenje rečene sintagme treba prevesti na neki strani jezik, odnosno objasniti je pojedinim inostranim medijatorima, duboko involviranim u meandre i iskušenja bosanskohercegovacke političke i povijesne zbilje. U najkraćem i sasvim simplifikovano, riječ je o sljedećem: manjinski povratak znači, npr. povratak Bošnjaka i Hrvata u Republiku Srpsku, a Srba i Hrvata u Federaciju BiH, i to onaj dio ovog b-h entiteta koji se nalazi pod kontrolom Bošnjaka; odnosno Srba i Bošnjaka u dio Federacije BiH pod hrvatskom dominacijom. Pri tome je ključni faktor sljedeći: u slučaju povratka Bošnjaka i Hrvata u Federaciju BiH riječ je samo o svojevrsnoj unutrašnjoj, unutarentitetskoj migraciji u Federaciji BiH, o preseljenju raseljenih lica iz jednog kantona u drugi, pa čak i unutar istog kantona, npr. povratak Hrvata iz Livna ili Drvara u Kakanj ili Vareš, odnosno Bošnjaka iz istočnog u zapadni Mostar, ili iz Travnika u Novi Travnik, i sl. Kada se ovaj fakat ima na umu, onda jasnijim postaje dio istine o tome zašto je broj povratnika u Federaciju BiH prividno drastično veći od broja onih koji su se do sada vratili u srpski entitet. A, zapravo, suštinski posmatrano, nije tako. Pogotovo, ukoliko se akceptiraju podaci u posljednjih pola godine, kad je povratak u Republiku Srpsku naglo ažuriran i povećan.
| Deficijentnost povrataka u predratna mjesta boravka nije posljedica samo namjernih opstrukcija od strane nekih organa vlasti u entitetima, kantonima i opštinama, kao što uglavnom neselektivno tvrde neki šalt-političari i vikend humanitarci |
Ipak, centralno pitanje u vezi sa našom temom jeste - zbog čega se izbjeglice, a posebno raseljena lica, nisu vratila i ne vraćaju u većem broju pet godina nakon potpisivanja sporazuma o miru, aktuelnog *obljetničkog* Dejtonskog opšteg okvirnog sporazuma o miru? Na žalost, u Republici Srpskoj, a isto je i u Federaciji BiH, nema gotovo nikakvih naučnih, pa ni drugih istraživanja, uključujući tzv. analitičko novinarstvo, o izbjegličkom fenomenu, a ponajmanje o obimu, tempu, uslovima, iskušenjima i drugim konzekvencijama povratka izbjeglih i raseljenih beskrovnika u njihova predratna staništa, pa je u promišljanju ove problematike preostalo jedino lično iskustvo, akribija, sposobnost sintetičkog mišljenja i paralelne moći apstrakcije i generalizacije i respektovanja zbiljskih okolnosti, tokova, *performansi* i potencija. Doduše, najveća brana objektivnoj analizi i procjeni perspektiva rješavanja izbjegličkog problema, inclusive i pitanje povratka raseljenih individua, jeste politička determinisanost, bolje reći politička pripadnost - a ona je uglavnom entitetski obojena i *predestinirana* - autora analiza, procjena, pa i najobičnijih novinskih tekstova. To će reći da *viđenje* ove objektivno složene i neprijatne bolne teme zavisi od toga s koje strane međuentitetske linije na nju gledamo, odnosno - još tačnije: iz srpske, hrvatske ili bošnjacke političke, nacionalne i aksiološke perspektive koju uglavnom definišu istorija, državotvorni interesi i ono što je u politici trajna karakteristika, čak i kad nije odveć transparentna, a to je odnos snaga.
Evo nekoliko odgovora na prethodno pitanje, koji su, zapravo, samo prilog argumentisanju samopostavljenoj tezi o antinomičnosti izbjegličkog fenomena i pokušaja njegovog artikulisanja kroz rješavanje putem povratka u postdejtonskom periodu bosanskohercegovačke istorije. Zbog skučenosti prostora, a s obzirom na ambiciju i profil teksta, izostaće šira eksplikacija odgovora/teza, a sve se one koncentrišu i fokusiraju u stajnu tačku, bitni uvid ovog autora po kojem se za aktuelni status i prilično sumornu budućnost izbjegličko-raseljeničke populacije mora i može naći racionalno obrazloženje, pa i opravdanje za očiglednu apstinenciju u povracima. Drugim riječima, deficijentnost povrataka u predratna mjesta boravka nije posljedica samo namjernih opstrukcija od strane nekih organa vlasti u entitetima, kantonima i opštinama, kao što uglavnom neselektivno tvrde neki šalt-političari i vikend humanitarci i pojedini domaći opozicioni političari, posebno dok se bore za duše (čitaj: glasove) izbjeglica, nego je posrijedi daleko kompleksniji problem na čije ulazište i izlazište, kvalitet i strukturu, *aromu*, artikulaciju i rješivost malo mogu uticati lokalne prilike i njeni protagonisti, makar medu njima bili i predstavnici vlasti.
Dakle, povratak izbjeglica i raseljenih lica, što Aneks 7 Opšteg okvirnog sporazuma o miru, parafiranog u Dejtonu, a potpisanog u Parizu prije pet godina *vidi* kao prvu mogućnost i imperativ u rješavanju ukupne izbjegličke problematike u Bosni i Hercegovini, do sada je bio spor, bremenit mnogim teškoćama, neefikasan, nedovoljan, itd, iz sljedećih razloga:
a) Posvemašnje nesigurnosti, a posebno lične bezbjednosti onih izbjeglica i raseljenika koji su se već vratili (za taj dio izbjegličko-raseljeničke populacije već se odomaćio naziv povratnici) ili imaju namjeru da se vrate. Naime, do sada zabilježeni slučajevi fizičkog nasilja i maltretiranja povratnika, uključujući i bombaške akcije na kuće, poslovne i druge objekte, prepade na autobuse pa i groblja koja posjećuju ili se na njih sahranjuju povratnici, i to u oba b-h entiteta, dovoljno su upozorenje da kraj rata i prestanak oružanih borbi još ne znače mir, pogotovo ne stabilan, bezbijedan i perspektivan mir, te da sa povratkom treba pričekati bolja vremena i optimalnije uslove. Naročitoj strepnji za ličnu bezbijednost izloženi su roditelji čija djeca radi školovanja idu u udaljenija mjesta, pošto u mnogim mjestima povratka još uvijek nema odgovarajućih škola.
b) Mnoge izbjeglice i raseljena lica, najjednostavnije kazano, nemaju gdje da se vrate, pošto su im kuće i stanovi totalno devastirani, tj. uništeni do stepena da je bilo kakva rekonstrukcija ili popravak nemoguć, neisplativ. A ukoliko neko nema makar objekat za stanovanje, teško će se odlučiti, izuzev ako nije silom zakona ili nekom drugom represijom na to prinuđen, na napuštanje sadašnjeg smještaja, mjesta boravka i vratiti se u neizvjesnost, pa makar to bio i zavičaj. Drugim riječima, ukoliko nema čvrstih garancija za pomoć u izgradnji novih kuća, poslovnih prostora i drugih objekata tzv. infrastrukture, neće biti ni masovnijih povrataka.
c) Upravo je nedostatak ili neadekvatna infrastruktura treći bitni razlog apstinencije povrataka. To se posebno odnosi na obrazovne ustanove, prije svega na nepostojanje ili udaljenost osnovnih škola. Prvi aspekt ovog razloga govori, dakle, o fizičkim, tj. saobraćajnim preprekama, posebno izraženim u ruralnim ambijentima, a drugi nivo ili sloj problema u vezi sa obrazovanjem, na prvi pogled teže uočljiv, manje transparentan, a zapravo suštinki, limitirajući faktor/motiv za veliku zadršku povracima, jeste sadržaj nastavnih programa, tj. onoga šta se ili o čemu se uči u osnovnoj školi. Pri tome nisu sporni matematika, hemija, fizika ili fizičko vaspitanje, ali jesu nastavni sadržaji iz predmeta u kojima se obrađuju lekcije iz nacionalne istorije, jezika, književnosti, muzike, likovne kulture, geografije, vjeronauke, itd. Isti problem ostaje i na nivou srednje škole. Pripadnici jedne nacionalne ili vjerske zajednice teško se odlučuju na povratak u područje, pa makar im to bio predratni zavičaj, gdje se nastavni proces odvija po programu koji favorizuje nacionalne vrijednosti neke druge zajednice. Objektivno, čak i kad bi postojala jasna i čvrsta politička i državna volja da se ovaj problem neutralšiše, on se sporo i mukotrpno prevazilazi, jer kroz njega se prelamaju vrijednosti i učinci minulih vijekova i do savremenosti dopire hod i huk istorije. Ignorisanje ovog aspekta problema i uzročnika blokade povratka izbjegličko-raseljeničke populacije, čemu su naročito skloni oni koji misle da se neki bitni problem može riješiti lijepom pričom o njegovoj štetnosti i koristi od uklanjanja, pa tako i samom pričom o toleranciji i koegzistenciji različitih kultura, religija, duhovnost, obrazovnih sistema i sadržaja (dakako, nema nikakve štete od priče o toleranciji - naprotiv - ali ona nije dovoljna), ne doprinosi rješavanju problema, nego tek njegovom zamagljivanju. U ovakvim slučajevima češći i nerješiviji problem je u nepostojanju adekvatnog predavačkog kadra, npr. za nastavu iz vjeronauke pojedinih konfesija ili nastavu na jezicima nacionalnih manjina, nego šo je u sve to upletena neka zla volja lokalnih političkih Gargamela.
d) Ogromna većina povratnika zna, potpuno je sigurna u fakat da u mjesto povratka neće imati zaposlenje i to na duži rok. A gdje nema zaposlenja, nema ni socijalnog, zdravstvenog i penzijskog osiguranja, a većina ljudi sa ovog područja još uvijek je čvrsto privržena tradiciji po kojoj egzistencijalna sigurnost zavisi od radnog staža, od tzv. državnog posla. Privatna inicijativa, premda *svakim danom u svakom pogledu napreduje*, ipak ne pruža šansu većini povratnika, nego tek jednom malom broju, onima koji su se vratili npr. iz Njemačke. Mnogi raseljenici, čak i unutar siromašnih bosanskohercegovačkih entiteta, u sadašnjim mjestima boravka imaju kakav-takav posao i minimalni izvor prihoda koji im stvara osjećaj, pa makar to bio i privid, iluzija, egzistencijalne sigurnosti. Zbog toga neki od njih svaki nagovještaj povratka u predratni zavičaj doživljavaju tragično, kao neki novi egzodus, svojevrsno ponovno iskorjenjivanje iz miljea u kojem su se kako-tako skrasili, pustili korijene i otpočeli novi život.
e) Nema sumnje, povratak na svoja ognjišta, u kuće, stanove, a u rijetkim slučajevima i na posao, ipak, suštinski gledano, nije i povratak u predratno stanje, uslove i habitus. Izbjeglice i raseljenici trebalo bi da se vraćaju u sela i gradove u kojima sada žive *neki drugi klinci*, takode prognanici i beskrovnici iz drugih područja BiH, ljudi koji pripadaju ne samo drugoj naciji, religiji, kulturi, nego i običajima, mentalitetu i sl, pa je povratak u zavičaj istovremeno i iskušenje ponovne akulturacije i borba da se bude prihvaćen u tim novim uslovima i vrijednostima, a u starom boravištu. Jer, malo koji povratnik dolazeći u zavičaj zatiče stanje i uslove kakvi su bili kad je izbjegao. Nisu posrijedi samo urbanističke specifičnosti, uključujući i renominaciju sela, gradova, ulica, kvartova, trgova, javnih ustanova, preduzeća i sl, nego, prije svega, odsustvo starih komšija, prijatelja, drugova, grupa, kolega sa posla, pa i rodbine koja se još nije vratila ili se čak i ne želi vratiti. Jedan život za dvije ili više seoba, odnosno početaka, odveć je kratak, rezon je respektabilnog dijela izbjegličko-raseljeničke populacije i zato se mnogi od njih tešk odlučuju na povratak.
f) I, ne na posljednjem mjestu, kao važan ograničavajući faktor, odnosno demotivirajući razlog povratka stotina hiljada izbjeglica i raseljenih lica u predratna staništa, jeste disharmonija postojećeg entitetskog zakonodavstva koje reguliše izbjegličku problematiku, prvenstveno neusklađenost zakona iz oblasti imovinkih prava izbjeglica i povratnika, a posebno tromosti i opstrukcija u njihovoj implementaciji. Kada bi povratnici brže, bezbolnije i cjelovitije dolazili u posjed i raspolagali vlastitom imovinom, kada bi se legalizovale i harmonizovale i neke druge mogućnosti njenog koršišćenja, onda bi to bio jasan signal i primjer ohrabrenja povratnicima da će sa svojom imovinom i pravima moći raspolagati na način i po mjeri koja je za njih najprihvatljivija, a ne kako su to projektovali pojedini politički, i strani i domaći faktori i mehanizmi.
Razumije se, ovdje nisu ni spomenuti, a kamoli obrazloženi svi razlozi, uzroci i motivi koji stoje na putu bržem i efikasnijem povratku izbjeglica u BiH ili raseljenih lica unutar BiH. Tek ovlaš smo markirali nekoliko njih, marginalno dotičući i prezentujući njihovu fenomenologiju i situirali njhovu etiologiju u polje tzv. objektivnih okolnosti, dakle u sferu koja primarno ne zavisi od dobre ili loše volje, spremnosti, tolerantnosti i sl, ovog ili onog državnog organa, političara, lokalnog činovnika, milicionera, pa i kabadahije, odnosno izmanipulisane žrtve rata, udruženja boraca, invalida, porodica poginulih i nestalih boraca i drugih nezadovoljnika koji na povratak izbjeglica i raseljenika ne gledaju blagonaklono. Nismo, dakle, negirali voluntaristicke opstrukcije, prije svega odsustvo volje da se povratak afirmiše i podrži od strane nekih političkih činilaca danas i ovdje - što je tema za elaboraciju nekim drugim povodom - nego smo samo upozorili da se deficijentnost dosadašnjih povrataka ne može svesti i objasniti samo opstrukcijama državno-političkih subjekata, svjesnim aktivnostima da se povraci osujete i onemoguće, etnocentrističkim i nacionalističkim ekskluzivizmima, vjerskom netrpeljivošću itd, već da se u analitičku ravan moraju locirati i sasvim ozbiljno i kritički promisliti i elaborisati i razlozi, relacije i odnosi koji pripadaju sferi objektivnog uma, području istorijskih determinacija koja nadilaze mo(gu)ć(nost) obične ljudske volje, *logike* hoću-neću, dopuštam- ne dopuštam, i sl.
| Nema nijednog ozbiljnog razloga da se povratak kao sadržaj i način rješavanja problema prognanika ne podrži, pomogne, tim prije što bi se tako riješio u cjelini ili parcijalno, status najvećeg dijela prognanika, pogotovo kad dođu u poziciju da sa svojom imovinom raspolažu u skladu sa ličnim potrebama i interesima. |
Takođe, u ovom članku se nisu devalvirale potencije povratka kao jednog od nekoliko modaliteta i naloga rješavanja totaliteta izbjegličko-raseljeničkog pitanja, a što je sankcionisao i Dejtonski mirovni sporazum, premda konkretna politička, humanitarna i sl. aktivnost nekih subjekata favorizuje i navija za ovu mogučnost i normu. Istine radi, akterima takve *filozofije* i prakse treba pronaći olakšavajuće okolnosti, a njih je moguće dešifrovati i opravdati postojećom svjetsko-istorijskom tradicijom prema kojoj su se izbjeglice uglavnom vraćale, a rijetko kad u većini ostajale u zemljama ili područjima prihvata. Nema, dakle, nijednog ozbiljnog razloga da se povratak kao sadržaj i način rješavanja problema prognanika ne podrži, pomogne, tim prije što bi se tako riješio u cjelini ili parcijalno, status najvećeg dijela prognanika, pogotovo kad dođu u poziciju da sa svojom imovinom raspolažu u skladu sa ličnim potrebama i interesima. Jer, kao što treba uvažiti realnost koja govori u prilog preprekama i sporom povratku, tako isto valja respektovati fakticitet koji poručuje da će se sa još većim teškoćama rješavati pitanje onog dijela izbjegličko-raseljeničke populacije koji odluči da trajno ostane na sadašnjim destinacijama. Opštine, kantoni, entiteti koji bi trebalo da im grade kuće ili stanove, poslovne prostore ili daju zemlju na korišćenje, nemaju takav ekonomski potencijal da bi zadovoljili aspiracije desetina i stotina hiljada ovovremenih nomada koji su to postali mimo svoje volje.
Sve naprijed kazano bilo je *u funkciji*, koliko evociranja petogodišnjice potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma, toliko i opomene i signiranja aporija u njegovoj implementaciji koje su najtransparentnije, pa možda i najbolnije upravo u izbjegličko-raseljeničkoj zbilji i meandrima rješavanja njihovih egzistencijalnih pitanja. Provođenje imperativa mirovnog ugovora iz Dejtona, njegove uspješnosti ili neuspješnosti, vrline i mane, principijelnosti i nedosljednosti i druge značajke, u punom sjaju - i tami, istovremeno - zrcale se baš u horizontu protvrječnosti aktuelnog statusa, sadržaja i načina rješavanja izbjegličko-raseljeničkog kompleksa i budućnosti ove populacije. Zgrada Dejtonske BiH neće se srušiti ili opstati samo zahvaljujući kvalitetu rješavanja prograničkih problema, najposlije povratkom istih u predratna mjesta življenja, ali su izbjeglice, raseljeni građani, povratnici, oni koji ostaju i drugi, bitan beočug, kamen temeljac, čije bi izmicanje (čitaj: ignorisanje) ozbiljno narušilo njenu arhitektoniku i moglo izazvati trajna pomijeranja i prekompozicije tla, tj. države.
:: komentari (0) :: štampanje ::
[ idi na vrh ]
| |
|
